Czy słyszałeś bądź słyszałaś o bioaktywnych peptydach w żywieniu dzieci? Jeszcze kilkanaście lat temu białko w diecie dziecka analizowano głównie pod kątem ilości i jakości aminokwasów. Dzisiaj bioaktywne peptydy mogą:

• modulować odpowiedź immunologiczną u dzieci,
• wpływać na ich mikrobiotę jelitową,
• wykazywać działanie przeciwzapalne,
• wspierać rozwój bariery jelitowej.

Bioaktywne peptydy – czym są?

Bioaktywne peptydy to krótkie fragmenty białek, które oprócz funkcji odżywczej wykazują określone działanie biologiczne. Powstają one najczęściej w procesie trawienia białka w przewodzie pokarmowym lub w podczas przetwarzania żywności. W największym uproszczeniu: bioaktywne peptydy to małe fragmenty białka, które po strawieniu mogą aktywnie wpływać na funkcjonowanie organizmu.

Gdzie naturalnie występują bioaktywne peptydy? 

Bioaktywne peptydy nie są sztucznym wynalazkiem laboratoriów XXI w. Występują naturalnie w żywności, a ich naturalnym źródłem w żywieniu niemowląt jest mleko kobiece. To właśnie w nim znajdują się białka, które w trakcie trawienia uwalniają fragmenty wspierające dojrzewanie odporności i rozwój przewodu pokarmowego we wczesnym okresie życia. To jeden z powodów, dla których mleko kobiece uznaje się za fizjologicznie najlepiej dostosowane do potrzeb rozwijającego się organizmu dziecka.

Gdy karmienie piersią nie jest możliwe – rola bioaktywnych peptydów w żywieniu niemowląt

A co jeśli karmienie piersią nie jest możliwe? Medycyna podkreśla wartość karmienia naturalnego, ale jednocześnie jasno mówi: najważniejsze jest bezpieczne i adekwatne żywienie dziecka, niezależnie od drogi. W preparatach mlekozastępczych stosuje się obecnie kontrolowaną hydrolizę białek mleka krowiego. Proces ten polega na enzymatycznym rozkładzie dużych cząsteczek białka (np. kazeiny lub białek serwatkowych) na krótsze fragmenty. Początkowo hydrolizaty wykorzystywano głównie w profilaktyce i leczeniu alergii na białko mleka krowiego. Dziś zakres badań jest znacznie szerszy. Analizuje się m.in. to, czy powstające w ten sposób bioaktywne peptydy mogą:

• wpływać na dojrzewanie bariery jelitowej w pierwszych miesiącach życia,
• modulować odpowiedź immunologiczną,
• oddziaływać na skład i aktywność mikrobioty jelitowej,
• uczestniczyć w regulacji procesów zapalnych.

To istotna zmiana perspektywy, bowiem białko w preparacie dla niemowląt przestaje być traktowane wyłącznie jako źródło aminokwasów niezbędnych do wzrostu. Coraz częściej postrzega się je jako potencjalny czynnik funkcjonalny, który może wspierać dojrzewanie mechanizmów regulacyjnych organizmu u najmłodszych.

W tym miejscu pojawia się kluczowe pytanie – jaką przyszłość kształtuje dietetyka pediatryczna: czy projektowanie składu mieszanek w oparciu o aktywność biologiczną konkretnych frakcji peptydowych stanie się nowym standardem w żywieniu niemowląt?

Bioaktywne peptydy – jak rysuje się przyszłość dietetyki pediatrycznej?

Współczesna technologia żywności sięga po kontrolowaną hydrolizę. Nie polega ona już jedynie na „pocięciu” białka na mniejsze kawałki, aby uniknąć alergii u dziecka (hydrolizaty HA). Obecnie nauka zmierza w stronę hydrolizy celowanej. Oznacza to wybór konkretnych enzymów,, aby uwolnić jak najwięcej peptydów o pożądanym działaniu.

Przykładowo:

1. Peptydy antyhipertensyjne i przeciwzakrzepowe wspierają układ krążenia.
2. Peptydy wiążące minerały zwiększają biodostępność wapnia, magnezu i żelaza, zapobiegając ich wytrącaniu w jelicie.
3. Peptydy bifidogenne działają z kolei jak prebiotyki, które wspierają wzrost dobrych bakterii z rodzaju Bifidobacterium.

Czy to oznacza, że zmierzamy w stronę spersonalizowanej dietetyki pediatrycznej? Okazuje się, że projektowanie składu mieszanek w oparciu o aktywność biologiczną konkretnych frakcji peptydowych to już nie tylko teoria. W przyszłości lekarz pediatra lub dietetyk może dobierać rodzaj preparatu nie tylko pod kątem alergii u dziecka, ale również pod kątem jego specyficznych potrzeb rozwojowych, np. wsparcia odporności, regeneracji bariery jelitowej po antybiotykoterapii czy optymalizacji wchłaniania minerałów.