Jak kształtować synergiczne zespoły o ponadprzeciętnej wydajności?

Psychologia biznesu, badania nad dynamiką zespołów oraz narzędzia takie jak model ról zespołowych Belbina wyraźnie pokazują, że najlepsze zespoły nie składają się z wybitnych jednostek, lecz z pracowników, którzy wzajemnie się uzupełniają. Co więcej, badania Badania opublikowane w Science wykazały, że zespoły o wysokiej skuteczności posiadają tzw. czynnik inteligencji zbiorowej. Oznacza to, że sukces zespołów nie zależy wyłącznie od kompetencji poszczególnych pracowników, lecz przede wszystkim od tego, jak ich kompetencje współgrają ze sobą w zespole. 

W tym miejscu spotykają się dwa uzupełniające się podejścia do budowania zespołów:

• model ról zespołowych Belbina, który odpowiada na pytanie: kto jaką naturalną rolę wnosi do zespołu,
• koncepcja FRIS, która koncentruje się na tym, jak dany zespół funkcjonuje jako całość.

Jak zatem świadomie łączyć ludzi w zespoły, które charakteryzują się ponadprzeciętną wydajnością?

W tym artykule odpowiadamy na pytania:

• Dlaczego zespoły oparte wyłącznie na najlepszych jednostkach często zawodzą?
• Jak model ról zespołowych Belbina pomaga w budowaniu skutecznych zespołów?
• Jak podejście FRITZ porządkuje odpowiedzialność, cele i relacje w zespole?

Zespół o ponadprzeciętnej wydajności – jak go zbudować?

Aby zbudować zespół o ponadprzeciętnej wydajności, nie wystarczy zebrać najlepsze jednostki ani skompletować grupy ekspertów o imponujących CV. Kompetencje indywidualne są ważne, ale same w sobie nie gwarantują skutecznej współpracy ani wysokich wyników zespołowych. Jednym z najczęstszych błędów w zarządzaniu jest założenie, że jeśli każdy pracownik zespołu jest kompetentny, to cały zespół automatycznie zaczyna działać efektywniej. 

W praktyce biznesowej często obserwujemy coś odwrotnego:

• zespoły złożone z najlepszych specjalistów częściej konkurują ze sobą niż współpracują,
• podobne style myślenia prowadzą do powielania tych samych schematów i błędów,
• brak różnorodności ról skutkuje przeciążeniem jednych obszarów i zaniedbaniem innych.

Jak zatem zbudować zespół, który jest efektywny i ze sobą współpracuje?

FRIS® – jak różne style myślenia wpływają na efektywność w zespole?

W psychologii biznesu i nowoczesnym zarządzaniu coraz częściej podkreśla się rolę zespołów synergicznych, których skuteczność opiera się na jakości współpracy, a nie wyłącznie na indywidualnych kompetencjach pracowników. W tym obszarze zastosowanie znajduje model FRIS®, opisujący cztery dominujące style poznawcze, przedstawiane za pomocą kolorów. Każdy z nich reprezentuje inny sposób postrzegania rzeczywistości, podejmowania decyzji i reagowania na wyzwania zespołowe.

FRIS® – na czym polega?

FRIS® to polskie narzędzie diagnostyczno-rozwojowe, które zostało stworzone w oparciu o badania z obszaru psychologii poznawczej. Podstawą tego modelu jest założenie, że każdy człowiek korzysta z czterech perspektyw poznawczych, jednak w różnym natężeniu. Te perspektywy zostały symbolicznie przedstawione za pomocą czterech kolorów, które porządkują odmienne sposoby myślenia i działania.

Model FRIS® opisuje kolejno perspektywy: fakty, relacje, idee i struktury, pokazując, jakie informacje dana osoba uznaje za najbardziej istotne w pierwszym kontakcie z nową sytuacją oraz jak naturalnie podejmuje decyzje i rozwiązuje problemy.

• FAKTY, czyli kolor zielony
  Ten styl opiera się na logice, procedurach i przewidywalności. Osoby „zielone” dbają o plan, organizację pracy i stabilność procesów. Dzięki nim zespół działa konsekwentnie i metodycznie.
• RELACJE, czyli kolor czerwony
  Osoby o tym stylu myślenia koncentrują się na ludziach, emocjach i sensie działań. W zespole dbają o atmosferę, komunikację i spójność wartości. Osoby o takim stylu myślenia często pełnią rolę mediatorów i wzmacniają zaangażowanie innych.
• IDEE, czyli kolor żółty
  To styl nastawiony na rozwój, idee i przyszłość. Osoby „żółte” widzą potencjał tam, gdzie inni widzą ograniczenia. Inspirują, inicjują zmiany i nadają zespołowi kierunek.
• STRUKTURY, czyli kolor niebieski
  Styl analityczny, oparty na danych, argumentach i wnioskach. Osoby „niebieskie” oceniają ryzyko, weryfikują założenia i pomagają podejmować racjonalne decyzje.

No dobrze, ale czy każdy człowiek ma dominujący kolor?

Jednym z kluczowych założeń modelu FRIS® jest to, że każdy człowiek korzysta ze wszystkich czterech perspektyw poznawczych, jednak w różnym natężeniu.

Dominujący styl myślenia wpływa na to:

• na co w pierwszej kolejności zwracamy uwagę,
• jakie informacje uznajemy za kluczowe,
• w jaki sposób podejmujemy decyzje,
• jak reagujemy na zmiany, presję i niejednoznaczność.

Z perspektywy zespołu największym wyzwaniem nie jest brak kompetencji, lecz różnice w sposobie myślenia, które często pozostają nieuświadomione. FRIS® pomaga te różnice nazwać i uporządkować, dzięki czemu stają się one zasobem, a nie źródłem konfliktów.

Przykładowo:

• osoba o dominującym stylu żółtym będzie inicjować nowe pomysły i kierunki rozwoju, ale może pomijać szczegóły realizacyjne,
• styl zielony wniesie porządek, strukturę i konsekwencję działania, dbając o stabilność procesów,
• styl niebieski pozwoli zweryfikować ryzyka, dane i założenia, chroniąc zespół przed pochopnymi decyzjami,
• styl czerwony zadba o relacje, komunikację i zaangażowanie ludzi, co jest kluczowe dla długofalowej współpracy.

Model ról zespołowych Belbina – co mówi o wydajności pracowników?

Model ról zespołowych Belbina precyzyjnie pokazuje to, kto i w jaki sposób wnosi wartość do danej organizacji biznesowej. 

Na czym polega metoda Belbina?

Model Belbina identyfikuje dziewięć ról zespołowych, które odzwierciedlają naturalne style działania, komunikacji i podejmowania decyzji. 

9 ról w zespole według metody Belbina:

1. Kreator
   Myśli nieszablonowo, generuje nowe koncepcje i rozwiązania, szczególnie na wczesnym etapie projektu.
2. Poszukiwacz
   Nawiązuje kontakty, przynosi do zespołu informacje, inspiracje i okazje.
3. Koordynator
   Naturalny lider zespołu. Porządkuje działania, jasno definiuje cele.
4. Lokomotywa
   Nadaje tempo i mobilizuje do działania. 
5. Ewaluator
   Ocenia ryzyka i podejmuje decyzje w oparciu o logiczne argumenty, a nie emocje.
6. Realizator
   Systematyczny, zdyscyplinowany, dba o strukturę, procedury i realizację planu.
7. Perfekcjonista
   Wychwytuje błędy i dba o to, by projekt został doprowadzony do perfekcyjnego finału.
8. Dusza zespołu
   Odpowiada za relacje i atmosferę. Wspiera współpracę i łagodzi konflikty.
9. Specjalista
   Wnosi ekspercką wiedzę w wąskim obszarze. 

W praktyce według metody Belbina nikt nie pełni tylko jednej roli. Kluczowe jest to, że żadna z nich nie jest „lepsza” ani „gorsza”. Każda staje się wartością w kontekście zespołowym.

Psychologia w biznesie i certyfikacja BELBIN w Collegium Balticum

Zainteresowała Cię koncepcja synergicznych zespołów? Na kierunku Psychologia w biznesie w Collegium Balticum nacisk położony jest na praktyczne kompetencje, realnie wykorzystywane w pracy z zespołami i organizacjami. Jednym z wyróżników programu jest możliwość uzyskania międzynarodowego certyfikatu BELBIN, potwierdzającego kompetencje w zakresie pracy z rolami zespołowymi.